Van data naar kennis | Strategie 2026 – 2028

DANS presenteert een nieuwe strategie voor de periode 2026 – 2028, in vervolg op de beleidsperiode 2021–2025 en de SEP-evaluatie in 2024. In de afgelopen jaren heeft DANS zijn positie als expertisecentrum in het nationale en internationale datalandschap verstevigd door volop kansen te benutten voor projectfinanciering in Nederland en de EU, de introductie van domeingerichte repositories op basis van een wereldwijd gebruik van open source software Dataverse en alle activiteiten meer exclusief te focussen rondom data.

Het datalandschap en de rol van DANS daarin veranderen voortdurend, maar onze missie blijft hetzelfde: het bevorderen van hergebruik van onderzoeksdata ten behoeve van onderzoek. Dit impliceert het belang van continuïteit naast voortdurende doorontwikkeling in een dynamische context. We geven ook de komende jaren een actuele invulling van deze missie op basis van de nieuwe behoeften binnen het onderzoek, technologische mogelijkheden en ontwikkelingen in het datalandschap. De aanbevelingen uit de SEP-evaluatie van 2024 nemen we daar vanzelfsprekend in mee.

DANS vandaag

Anno 2025 is DANS als expertisecentrum een vooraanstaand trainer van dataprofessionals en ondersteunt onderzoekers en repository managers met opleidingen, workshops en praktische richtlijnen. Deelname aan nationale en Europese projecten zorgt voor het delen van nieuwe kennis, waarmee we bijdragen aan de ontwikkeling van beleid, standaarden en innovatieve toepassingen van onderzoeksdata. Onze data repository infrastructuur zorgt voor duurzame archivering en stimuleert herbruikbaarheid van onderzoeksdata. Door deze combinatie van infrastructuur en expertise versterkt DANS zowel de voorzieningen als de vaardigheden die nodig zijn voor de groei van veilig en verantwoord datagebruik.

Een dynamisch speelveld en de rol van DANS

Met de digitale transitie van de wetenschap spelen data een steeds belangrijkere rol als bron voor kennisontwikkeling en als onderzoeksresultaat. Het optimaal kunnen (her)gebruiken van data voor nieuw onderzoek is een voorwaarde voor snelle kennisontwikkeling. Nederland en Europa blijven het delen van onderzoeksresultaten bevorderen via open science agenda’s en benadrukken daarbij de principes van herleidbare kennis en transparante werkwijzen.

Artificial Intelligence (AI) draagt op ongekende wijze bij aan versnelling van kennisontwikkeling, maar staat soms ook op gespannen voet met de open science principes. Met de toenemende druk van wereldwijde monopolistische commerciële digitale diensten op intellectueel eigendom, academische vrijheid en privacy, is datasoevereiniteit de komende jaren cruciaal en urgent.

We zien een groeiende behoefte aan het kunnen delen van ook sensitieve data binnen onderzoek en bij maatschappelijke kennisorganisaties, in toenemende mate ondersteund door nieuwe wetgeving. Maatschappelijke onderzoeksinstellingen hebben in toenemende mate behoefte aan expertise die kan helpen bij het inrichten en/of implementeren van databeleid. Daarom staan alle activiteiten van DANS deze beleidsperiode in het kader van één overkoepelend doel: daadwerkelijk toegenomen gebruik van onderzoeksdata in Nederland in 2028. Om dit te bereiken:

• Delen we onze expertise als trainer, adviseur en projectpartner;
• Verbeteren we vindbaarheid en hergebruik in onze repository diensten;
• Zetten we in op nationaal beleid voor FAIR data.

DANS heeft een goede basis als nationaal instituut van de KNAW en NWO en een stevige positie in nationale en internationale netwerken. De rol van DANS als expertisecentrum wordt daarbij steeds prominenter: in een gefedereerd landschap van dataprofessionals en datadiensten leveren wij een belangrijke bijdrage aan verdere professionalisering van het veld door het delen van domeingerichte expertise, grote ervaring met internationale interoperabiliteit en het leveren van repository diensten.

Ambities

Als expertisecentrum versnelt DANS de professionalisering van datamanagement in Nederland zodat in 2028 in de planningsfase van onderzoek hergebruik van bestaande data en herbruikbare data standaard aan de orde komen. DANS heeft een belangrijke rol in het opgeleverde nationale training- en community platform dat alle dataprofessionals toegang geeft tot up-to-date kennis. We verstevigen de wisselwerking tussen nationale en internationale ontwikkelingen.

De betrouwbare en innovatieve diensten van DANS zijn in 2028 onderdeel van een landelijke open science infrastructuur. We ondersteunen een groeiend aantal organisaties bij het inrichten en onderhouden van een institutioneel data repository en bieden individuele onderzoekers de mogelijkheid om hun data bij DANS op lange termijn veilig te delen in een passend thematisch repository. In 2028 zijn DANS-data voor iedereen gemakkelijk vindbaar via een netwerk van betrouwbare repositories en koppelingen met diverse typen van onderzoeksoutput.

DANS geeft mede richting aan de ontwikkeling van nationaal afgestemd beleid dat in 2028 hergebruik van onderzoeksdata faciliteert en stimuleert. We vertalen daartoe het open science principe ‘zo open als mogelijk en zo gesloten als nodig’ naar concrete richtlijnen en diensten voor het veilig delen van uiteenlopende typen data binnen wet- en regelgeving. In 2028 fungeren de DANS-datadiensten als de nationale proeftuin voor implementatie van nieuw beleid en het ontwikkelen van best practices.

De realisatie van de strategie vraagt doorontwikkeling van DANS als lerende en professionele organisatie die de potentie van onze kenniswerkers weet te benutten en een divers en inclusief werkklimaat kan borgen. In 2028 worden de diensten van DANS ondersteund door een krachtige organisatie en robuuste financiële business cases. Hiermee heeft DANS zijn unieke bijdrage versterkt aan primair het nationale datalandschap en secundair het internationale, met name Europese, datalandschap.

Zo speelt DANS de komende jaren een stimulerende en verbindende rol binnen het nationale en internationale datalandschap om het daadwerkelijke hergebruik van onderzoeksdata te vergroten.