{"id":11090,"date":"2021-09-14T08:53:13","date_gmt":"2021-09-14T06:53:13","guid":{"rendered":"https:\/\/dans.knaw.nl\/?page_id=11090"},"modified":"2025-01-24T10:34:01","modified_gmt":"2025-01-24T09:34:01","slug":"opmaaktaal","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/bestandsformaten\/opmaaktaal\/","title":{"rendered":"Opmaaktaal"},"content":{"rendered":"<p>[et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; admin_label=&#8221;section&#8221; _builder_version=&#8221;3.22&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_row admin_label=&#8221;row&#8221; _builder_version=&#8221;3.25&#8243; background_size=&#8221;initial&#8221; background_position=&#8221;top_left&#8221; background_repeat=&#8221;repeat&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_column type=&#8221;4_4&#8243; _builder_version=&#8221;3.25&#8243; custom_padding=&#8221;|||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; custom_padding__hover=&#8221;|||&#8221;][et_pb_text admin_label=&#8221;Text&#8221; _builder_version=&#8221;4.10.7&#8243; background_size=&#8221;initial&#8221; background_position=&#8221;top_left&#8221; background_repeat=&#8221;repeat&#8221; hover_enabled=&#8221;0&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; sticky_enabled=&#8221;0&#8243;]<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Standardized General Markup Language (SGML) en Extensible Markup Language (XML) zijn opmaaktalen die gebruikt worden voor tekstdocumenten en datasets, zowel voor presentatie aan mensen als om uitwisseling van data tussen computers mogelijk te maken.<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">XML is een vorm van SGML: alle XML-bestanden zijn SGML-bestanden. Doordat XML veel strikter is wat betreft syntax, is het gemakkelijker te valideren.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">HTML (HyperText Markup Language) is een andere vorm van SGML die vooral bedoeld is voor presentatie van tekst met opmaak (en layout) en hyperlinks naar andere documenten.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Naast \u201cgewone\u201d HTML bestaat ook XHTML. Dat is HTML volgens de striktere regels van XML.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">SGML en XML worden niet of nauwelijks verder ontwikkeld. Van HTML is kort geleden de nieuwste versie 5 officieel tot W3C-standaard gemaakt. Omdat webtechnologie zich blijft ontwikkelen, is de verwachting dat HTML ook verder ontwikkeld blijft worden.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">XML, HTML en SGML zijn veel gebruikte en ook geschikte formaten voor opmaaktaal, maar er moet wel goed op worden gelet dat de bestandsformaten valide en compleet zijn (zie paragraaf hieronder). Daarnaast kunnen op XML of SGML gebaseerde formaten voorkomen die enkel door specifieke software kunnen worden gelezen. Dergelijke bestanden kunnen niet zonder meer worden geaccepteerd zonder verdere controle; neem hiervoor contact op met DANS.<\/span><\/p>\n<h3><b>Validiteit<\/b><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Valide Markup Language documenten zijn \u2018well-formed\u2019 \u00e9n voldoen aan de regels die voor de bestandsformaten gelden.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Well-formed documenten vereisen dat de inhoud op een bepaalde wijze is gedefinieerd. Well-formed XML voldoet aan syntaxregels die onder meer stellen dat de gebruikte tekenset ook de aangegeven tekenset is; er geen verboden tekens in het bestand worden gebruikt; er sprake is van \u00e9\u00e9n \u2018root-tag\u2019 en elke \u2018&lt;tag&gt;\u2019 correct wordt afgesloten met een \u2018&lt;\/tag&gt;\u2019.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">De regels voor de inhoud van een Markup-document staan beschreven in een DTD (Document Type Definition) of (XML) Schema bestand. Bovenaan XML- en HTML-documenten staat een verwijzing naar een het gebruikte DTD of schema. Deze verwijzing dient ook echt naar dit schema-bestand te leiden. Het liefst wordt dit schema meegeleverd, tenzij het bij een betrouwbare publieke dienstverlener staat.<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"><br \/><\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> Als gebruik wordt gemaakt van een Schema of DTD dat geen standaard is, moet de deponering van de data eerst nader besproken worden met DANS.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Middels schema\u2019s en DTD\u2019s kunnen hele nieuwe \u2018bestandsformaten\u2019 worden gedefinieerd, zoals SVG (Scalable Vector Graphics, voor vectorafbeeldingen), TEI (Text Encoding Initiative, gebruikt om tekst op te maken en te annoteren) en MathML (voor wiskundige formules).<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"><br \/><\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> Het World Wide Web Consortium (W3C) beheert de specificaties voor HTML en XML, en biedt een \u2018<\/span><a href=\"https:\/\/validator.w3.org\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">Markup Validator<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">\u2019 die zowel XHTML als HTML kan valideren. Bovendien kan de validator enkele andere formaten valideren, zoals SMIL en MathML.<\/span><\/p>\n<h3><b>Compleetheid<\/b><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Alle bestanden die bij een XML\/HTML\/SGML- bestand horen, moeten worden meegeleverd. Veelvoorkomende, direct aan opmaaktaal gerelateerde bestanden zijn XLST stylesheets, CSS- definitiebestanden en JS\/ES scripttalen, zie \u2018gerelateerde bestanden\u2019 hieronder.<\/span><\/p>\n<h3><b>Preferred formats<\/b><\/h3>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><a href=\"https:\/\/dans.knaw.nl\/bestandsformaten\/opmaaktaal\/xml\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">XML (.xml)<\/span><\/a><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><a href=\"https:\/\/dans.knaw.nl\/bestandsformaten\/opmaaktaal\/html\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">HTML (.html)<\/span><\/a><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">gerelateerde bestanden: <\/span><a href=\"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/bestandsformaten\/opmaaktaal\/css\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">.css<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">, <\/span><a href=\"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/bestandsformaten\/opmaaktaal\/xslt\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">.xslt<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">, <\/span><a href=\"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/bestandsformaten\/opmaaktaal\/script\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">.js<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">, <\/span><a href=\"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/bestandsformaten\/opmaaktaal\/script\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">.es<\/span><\/a><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><a href=\"https:\/\/dans.knaw.nl\/bestandsformaten\/opmaaktaal\/markdown\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">Markdown (.md)<\/span><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<h3><b>Non-preferred formats<\/b><\/h3>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><a href=\"https:\/\/dans.knaw.nl\/bestandsformaten\/opmaaktaal\/sgml\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">SGML (.sgml)<\/span><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\"><\/span><\/p>\n<pre><span style=\"font-weight: 400;\">\u00a9DANS. R.5.5.T.3 Version 1.0, 17 januari 2025<\/span><\/pre>\n<ul><\/ul>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Standardized General Markup Language (SGML) en Extensible Markup Language (XML) zijn opmaaktalen die gebruikt worden voor tekstdocumenten en datasets, zowel voor presentatie aan mensen als om uitwisseling van data tussen computers mogelijk te maken. XML is een vorm van SGML: alle XML-bestanden zijn SGML-bestanden. Doordat XML veel strikter is wat betreft syntax, is het gemakkelijker [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"parent":11003,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"Standardized General Markup Language (SGML) en Extensible Markup Language (XML) zijn opmaaktalen die gebruikt worden voor tekstdocumenten en datasets, zowel voor presentatie aan mensen als om uitwisseling van data tussen computers mogelijk te maken.\r\n<ul>\r\n \t<li>XML is een vorm van SGML: alle XML-bestanden zijn SGML-bestanden. Doordat XML veel strikter is wat betreft syntax, is het gemakkelijker te valideren.<\/li>\r\n \t<li>HTML (HyperText Markup Language) is een andere vorm van SGML die vooral bedoeld is voor presentatie van tekst met opmaak (en layout) en hyperlinks naar andere documenten.<\/li>\r\n \t<li>Naast \"gewone\" HTML bestaat ook XHTML. Dat is HTML volgens de striktere regels van XML.<\/li>\r\n<\/ul>\r\nSGML en XML worden niet of nauwelijks verder ontwikkeld. Van HTML is kort geleden de nieuwste versie 5 officieel tot W3C-standaard gemaakt. Omdat webtechnologie zich blijft ontwikkelen, is de verwachting dat HTML ook verder ontwikkeld blijft worden.\r\n\r\nXML, HTML en SGML zijn veel gebruikte en ook geschikte formaten voor opmaaktaal, maar er moet wel goed op worden gelet dat de bestandsformaten valide en compleet zijn (zie paragraaf hieronder). Daarnaast kunnen op XML of SGML gebaseerde formaten voorkomen die enkel door specifieke software kunnen worden gelezen. Dergelijke bestanden kunnen niet zonder meer worden geaccepteerd zonder verdere controle; neem hiervoor contact op met DANS.\r\n<h3>Validiteit<\/h3>\r\nValide Markup Language documenten zijn \u2018well-formed\u2019 \u00e9n voldoen aan de regels die voor de bestandsformaten gelden.\r\n\r\nWell-formed documenten vereisen dat de inhoud op een bepaalde wijze is gedefinieerd. Well-formed XML voldoet aan syntaxregels die onder meer stellen dat de gebruikte tekenset ook de aangegeven tekenset is; er geen verboden tekens in het bestand worden gebruikt; er sprake is van \u00e9\u00e9n \u2018root-tag\u2019 en elke \u2018&lt;tag&gt;\u2019 correct wordt afgesloten met een \u2018&lt;\/tag&gt;\u2019.\r\n\r\nDe regels voor de inhoud van een Markup-document staan beschreven in een DTD (Document Type Definition) of (XML) Schema bestand. Bovenaan XML- en HTML-documenten staat een verwijzing naar een het gebruikte DTD of schema. Deze verwijzing dient ook echt naar dit schema-bestand te leiden. Het liefst wordt dit schema meegeleverd, tenzij het bij een betrouwbare publieke dienstverlener staat.\r\nAls gebruik wordt gemaakt van een Schema of DTD dat geen standaard is, moet de deponering van de data eerst nader besproken worden met DANS.\r\n\r\nMiddels schema's en DTD's kunnen hele nieuwe 'bestandsformaten' worden gedefinieerd, zoals SVG (Scalable Vector Graphics, voor vectorafbeeldingen), TEI (Text Encoding Initiative, gebruikt om tekst op te maken en te annoteren) en MathML (voor wiskundige formules).\r\nHet World Wide Web Consortium (W3C) beheert de specificaties voor HTML en XML, en biedt een \u2018<a href=\"https:\/\/validator.w3.org\/\">Markup Validator<\/a>\u2019 die zowel XHTML als HTML kan valideren. Bovendien kan de validator enkele andere formaten valideren, zoals SMIL en MathML.\r\n<h3>Compleetheid<\/h3>\r\nAlle bestanden die bij een XML\/HTML\/SGML- bestand horen, moeten worden meegeleverd. Veelvoorkomende, direct aan opmaaktaal gerelateerde bestanden zijn XLST stylesheets, CSS- definitiebestanden en JS\/ES scripttalen, zie 'gerelateerde bestanden' hieronder.\r\n<h3>Preferred formats<\/h3>\r\n<ul>\r\n \t<li><a href=\"https:\/\/dans.knaw.nl\/bestandsformaten\/opmaaktaal\/xml\/\">XML\u00a0(.xml)<\/a><\/li>\r\n \t<li><a href=\"https:\/\/dans.knaw.nl\/bestandsformaten\/opmaaktaal\/html\/\">HTML\u00a0(.html)<\/a><\/li>\r\n \t<li>gerelateerde bestanden:\u00a0.css, .xslt,\u00a0.js,\u00a0.es<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Non-preferred formats<\/h3>\r\n<ul>\r\n \t<li><a href=\"https:\/\/dans.knaw.nl\/bestandsformaten\/opmaaktaal\/sgml\/\">SGML\u00a0(.sgml)<\/a><b>\r\n<\/b><\/li>\r\n \t<li><a href=\"https:\/\/dans.knaw.nl\/bestandsformaten\/opmaaktaal\/markdown\/\">Markdown\u00a0(.md)<\/a><\/li>\r\n<\/ul>","_et_gb_content_width":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"class_list":["post-11090","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Bestandsformaten: Opmaaktaal | DANS<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/bestandsformaten\/opmaaktaal\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Bestandsformaten: Opmaaktaal | DANS\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Standardized General Markup Language (SGML) en Extensible Markup Language (XML) zijn opmaaktalen die gebruikt worden voor tekstdocumenten en datasets, zowel voor presentatie aan mensen als om uitwisseling van data tussen computers mogelijk te maken. XML is een vorm van SGML: alle XML-bestanden zijn SGML-bestanden. Doordat XML veel strikter is wat betreft syntax, is het gemakkelijker [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"DANS\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Data-Archiving-and-Networked-Services-DANS-140231255994524\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-01-24T09:34:01+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@dans_knaw_nwo\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dans.knaw.nl\\\/nl\\\/bestandsformaten\\\/opmaaktaal\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dans.knaw.nl\\\/nl\\\/bestandsformaten\\\/opmaaktaal\\\/\",\"name\":\"Bestandsformaten: Opmaaktaal | DANS\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dans.knaw.nl\\\/nl\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2021-09-14T06:53:13+00:00\",\"dateModified\":\"2025-01-24T09:34:01+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dans.knaw.nl\\\/nl\\\/bestandsformaten\\\/opmaaktaal\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/dans.knaw.nl\\\/nl\\\/bestandsformaten\\\/opmaaktaal\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dans.knaw.nl\\\/nl\\\/bestandsformaten\\\/opmaaktaal\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/dans.knaw.nl\\\/nl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Bestandsformaten\",\"item\":\"https:\\\/\\\/dans.knaw.nl\\\/nl\\\/bestandsformaten\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Opmaaktaal\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dans.knaw.nl\\\/nl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dans.knaw.nl\\\/nl\\\/\",\"name\":\"DANS\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/dans.knaw.nl\\\/nl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Bestandsformaten: Opmaaktaal | DANS","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/bestandsformaten\/opmaaktaal\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"Bestandsformaten: Opmaaktaal | DANS","og_description":"Standardized General Markup Language (SGML) en Extensible Markup Language (XML) zijn opmaaktalen die gebruikt worden voor tekstdocumenten en datasets, zowel voor presentatie aan mensen als om uitwisseling van data tussen computers mogelijk te maken. XML is een vorm van SGML: alle XML-bestanden zijn SGML-bestanden. Doordat XML veel strikter is wat betreft syntax, is het gemakkelijker [&hellip;]","og_site_name":"DANS","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Data-Archiving-and-Networked-Services-DANS-140231255994524\/","article_modified_time":"2025-01-24T09:34:01+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_site":"@dans_knaw_nwo","twitter_misc":{"Geschatte leestijd":"3 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/bestandsformaten\/opmaaktaal\/","url":"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/bestandsformaten\/opmaaktaal\/","name":"Bestandsformaten: Opmaaktaal | DANS","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/#website"},"datePublished":"2021-09-14T06:53:13+00:00","dateModified":"2025-01-24T09:34:01+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/bestandsformaten\/opmaaktaal\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/bestandsformaten\/opmaaktaal\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/bestandsformaten\/opmaaktaal\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Bestandsformaten","item":"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/bestandsformaten\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Opmaaktaal"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/#website","url":"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/","name":"DANS","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/11090","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11090"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/11090\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23173,"href":"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/11090\/revisions\/23173"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/11003"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dans.knaw.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11090"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}