U bent hier: Home > Over DANS > Diensten > EASY > Toelichting data deponeren > Voor het deponeren > Bestandsformaten

Bestandsformaten

Preferred formats zijn de bestandsformaten waarvan DANS het vertrouwen heeft dat deze op de langere termijn de beste garanties bieden qua bruikbaarheid, toegankelijkheid en duurzaamheid. Het deponeren van onderzoeksdata in preferred formats zal zonder meer door DANS worden geaccepteerd. Verder hanteert DANS de categorie 'non-preferred formats': bestandsformaten die naast de preferred formats veel worden gebruikt, waar vaak matige tot redelijke scores aan verbonden kunnen worden voor wat betreft de bruikbaarheid, toegankelijkheid en robuustheid op de lange termijn. De voorkeur van DANS ligt bij het gebruik van preferred formats en het is raadzaam om zoveel mogelijk te zien in hoeverre data in preferred formaten geleverd kan worden.

Als algemene richtlijn stelt DANS dat de bestandsformaten die het beste geschikt zijn voor duurzaamheid en toegankelijkheid op de lange termijn:
• Veel worden gebruikt
• Open specificaties hebben
• Onafhankelijk zijn van specifieke software, ontwikkelaars of leveranciers

In de praktijk blijkt het niet altijd mogelijk om formaten te gebruiken die voldoen aan al deze kenmerken.


Indien uw data is opgeslagen in andere bestandsformaten dan in onderstaande lijst zijn vermeld, neem dan contact op met DANS via .

Type
  • Preferred format(s)
  • Non-preferred format(s)
Tekstdocumenten
Platte tekst
  • Unicode text (.txt)
  • Non-Unicode text (.txt)
Opmaaktaal
Programmeertaal
Spreadsheets
Databases
Statistische data
  • SPSS (.sav)
  • SAS (.7dat; .sd2; .tpt)
Afbeeldingen (raster)
Afbeeldingen (vector)
Audio
Video
Computer Aided Design (CAD)
Geografische Informatie  Systemen (GIS)
Afbeeldingen (georeferentie)
Raster GIS
3D
RDF
  • RDF/XML (.rdf)
  • Trig (.trig)
  • Turtle (.ttl)
  • NTriples (.nt)
  • JSON-LD
Computer Assisted Qualitative Data Analysis (CAQDAS)

Digitale gegevens worden opgeslagen in bestandsformaten. Vaak wordt gebruik gemaakt van standaardformaten van software. Meestal zal de keuze voor de software en daarmee het bestandsformaat afhankelijk zijn van het primaire doel van de gebruiker. 

Zo zal bijvoorbeeld voor het maken van een tabel sneller gebruik gemaakt worden van software voor spreadsheets dan een tekstverwerkingsprogramma. Dit komt omdat een datatabel bepaalde eigenschappen vereist, die door de gespecialiseerde software beter wordt ondersteund. Daarbij kan gedacht worden aan de mogelijkheid om gegevens te sorteren, om formules te gebruiken, om een filter op de tabel te kunnen zetten, enzovoorts. Als dergelijke informatie wordt opgeslagen vanuit een spreadsheet-programma mag de gebruiker verwachten dat het bestandsformaat deze potentieel belangrijke eigenschappen (‘significant characteristics’) behoudt. Mocht de tabel in een tekstverwerkingsprogramma zijn gemaakt, dan is het minder waarschijnlijk dat de software deze eigenschappen ondersteunt. Het tekstverwerkingsprogramma is daarentegen geschikt voor het opmaken van een artikel, met bijvoorbeeld gebruik van een functionele inhoudsopgave en paginanummers. Deze eigenschappen zal het spreadsheet-programma niet ondersteunen.

Wanneer informatie uit een toegepast programma wordt opgeslagen, gebeurt dit meestal in een standaard bestandsformaat van deze software. Dit geeft echter niet de garantie dat de inhoud van het bestand in de toekomst op dezelfde wijze gebruikt of weergegeven kan worden zoals bedoeld toen het bestand werd gemaakt. Formaten kunnen bijvoorbeeld afhankelijk zijn van ondersteuning door bepaalde software. Software kan buiten gebruik raken, of slechts bepaalde versies van formaten ondersteunen. Het is ook mogelijk dat specifieke eigenschappen van formaten alleen werken in de gebruikte software, of zelfs enkel in een bepaalde versie van deze software. Ook kunnen bestanden afhankelijk zijn van het gebruik van dure of exclusieve software waar niet iedereen zomaar toegang tot kan krijgen.

Om het risico van bestandsveroudering voor te zijn en om de toegankelijkheid en de duurzaamheid van de belangrijke eigenschappen van de bestanden te waarborgen, kan een aantal voorzorgsmaatregelen worden genomen. Een van die maatregelen is om bestandsformaten te gebruiken die een hoge kans hebben om vele jaren bruikbaar te blijven.