“Data-archivering stond niet in zijn woordenboek”

1 november 2011

De Tilburgse psycholoog Diederik Stapel heeft de onderliggende data van tenminste dertig tijdschriftpublicaties verzonnen. Dit heeft de Commissie Levelt, die onderzoek doet naar de omvang van de fraude, bekend gemaakt. Stapel is in september, toen zijn fraude aan het licht kwam, ontslagen.

De Tilburgse psycholoog Diederik Stapel heeft de onderliggende data van tenminste dertig tijdschriftpublicaties verzonnen. Dit heeft de Commissie Levelt, die onderzoek doet naar de omvang van de fraude, bekend gemaakt. Stapel is in september, toen zijn fraude aan het licht kwam, ontslagen.

De universiteiten van Tilburg en Groningen doen gezamenlijk aangifte tegen Stapel. Zij beschuldigen hem van valsheid in geschrifte en oplichting. Het staat nog niet vast dat Stapel ook tijdens zijn werk aan de Universiteit van Amsterdam heeft gefraudeerd. Desondanks onderzoekt de universiteit de mogelijkheid om de doctorsgraad van Stapel in te trekken, laat de UvA weten.

Omvangrijke fraude
Uit het onderzoek dat de Universiteit van Tilburg liet uitvoeren door oud-KNAW president Pim Levelt blijkt dat de datafabricage van Diederik Stapel al sinds 2004 aan de gang is. De omvang van de fraude is enorm. Volgens professor Levelt viel de commissie ‘van de ene verbazing in de andere’. Er werd gebruik gemaakt van gefingeerde data bij zeker dertig artikelen in hoogstaande tijdschriften als Science en bij nog een tiental publicaties in boeken. Het onderzoek naar de duur en omvang van de fraude duurt waarschijnlijk nog maanden en misschien zelfs jaren.

Stapel werkte alleen, maar schaadde velen
Volgens de commissie werkte Diederik Stapel volledig alleen aan zijn frauduleuze dataverzameling. Door middel van machtsmisbruik en raffinement wist de voormalig Tilburgse professor zijn werkwijze zo lang vol te houden zonder ontdekt te worden. Levelt benadrukt de schade die de “nietsontziende manipulaties” van Stapel hebben aangericht bij met name coauteurs en promovendi die Stapel onder zijn hoede had. Volgens Levelt zijn slechts 7 van 21 promovendi-onderzoeken die Stapel begeleidde niet tot stand gekomen met door hem aangereikte data.

Data-archivering moet vastgelegd

De commissie is ook kritisch richting de Tilburgse universiteit. “Data-archivering stond niet in zijn (Diederik Stapel) woordenboek. Die archiveringsregel dient ten spoedigste te worden vastgelegd in Tilburg, en waarschijnlijk ook bij andere organisaties waar dit nog niet het geval is.” Volgens de Commissie Levelt moeten onderzoeksdata tot minstens vijf jaar na dato beschikbaar zijn. Daarbij gaat het niet alleen om de ruwe onderzoeksdata, maar bijvoorbeeld ook om ingevulde vragenlijsten. In publicaties dient te worden vermeld waar de onderzoeksdata zijn opgeslagen en hoe deze kunnen worden geraadpleegd.

Meer informatie
Bekijk het volledige rapport van de commissie Levelt en lees de persoonlijke reactie van Stapel op de conclusies uit het rapport. Bekijk ook eerder bericht van DANS over de gesloten datacultuur onder psychologen. Of bekijk een recent artikel in de New York Times.

Heb je vragen over dit bericht?

Je naam(Vereist)
Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.